تو دارد و آن كه خيرخواه توست . علاوه بر اينها حق بزرگترها و كوچكترها و حق كسى كه از تو كوچكتر است و حق كسى كه از تو چيزى بپرسد و كسى كه از او چيزى مىپرسى ، سپس حق كسانى كه به تو بدى كرده‌اند و سخن ناروا گفته و يا رفتار بدى كرده و يا به مسخره گرفته‌اند و كسى كه با گفتار و رفتارش از روى عمد و يا به سهو تو را دست انداخته است و بالاخره حق تودهء همكيشان و هموطنان و سرانجام حق كافران ذمّى كه در قلمرو اسلام و مملكت اسلامى زندگى مىكنند ، و همچنين حقوقى كه در شرايط مختلف پيش مىآيد ، خوشا به حال كسى كه خداوند او را بر اداى اين حقوق واجب يارى كرده و او را موفّق و ثابت قدم بدارد . . . » اين فرازهاى تابناك از سخنان امام عليه السّلام ، مشتمل بر بيان اجمالى حقوق اساسى است كه آن حضرت براى يك انسان وضع كرده است . « 1 » ( 1 ) تفصيل حقوق اما تفصيل اين حقوق ارزشمند را ، گوش دل به امام عليه السّلام مىسپاريم تا براى ما بيان فرمايد : ( 2 ) 1 - حق اللّه « فأما حق اللّه الأكبر فإنك تعبده ، لا تشرك به شيئا ، فإذا فعلت ذلك باخلاص جعل لك على نفسه أن يكفيك أمر الدنيا و الآخرة ،

--> ( 1 ) پس از اين اجمال ، امام عليه السّلام شروع به تفصيل و توضيح بيشترى فرموده است تا كاملا در مغزها و دلها جايگزين شود و با تأكيد بيشتر و با بيانى دلنشين‌تر بازگو كند تا مبادا ابهامى باقى بماند و هر كس از هر طبقه بتواند از اين رهگذر به خودسازى و تربيت خويشتن خويش بپردازد . م